અષ્ટમંગલ એટલે અવિનાશી સુખની પ્રાપ્તિ !

ભારતીય સંસ્કૃતિની એક આગવી વિશેષતા એ છે કે એમાં શુભ ભાવોને ચિત્ર, આકૃતિ કે પ્રતીક દ્વારા પ્રગટ કરવામાં આવ્યા છે. વિશ્વના ધર્મો પર નજર નાખીએ તો ખ્યાલ આવે કે એણે શુભ ભાવને પ્રગટ કરવા માટે કાં તો માનવઆકૃતિઓનું, પ્રાણીઓનું અથવા તો પ્રકૃતિનાં કોઈ તત્ત્વોનું અવલંબન લીધું છે. કેટલાક લોકો જેને માનવસંસ્કૃતિનું પારણું કહે છે તે... Continue Reading →

ઉપનિષદ છે ગાય અને ગીતા છે એનું અમૃત સમું દૂધ !

કઈ વ્યક્તિના જીવનમાં શોક હોતો નથી ? કોઈકને સ્વજનોના વિયોગનો શોક હોય છે, તો કોઈને પોતાની ચોપાસ ટુકડેટુકડા થઈ જતાં જીવનનો શોક હોય છે. અંગત સિદ્ધિ, પ્રણયભંગ કે વ્યક્તિગત તૃષ્ણા એના શોકનું કારણ હોય છે. 'શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા' શોકયુક્ત જીવનને શ્લોકયુક્ત કઈ રીતે બનાવવું એનું પથદર્શન કરે છે. ભગવદ્ગીતાની બીજી બાબત તે એના બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્ર... Continue Reading →

મારી ખાંભી અહીં ખોડાવાની હોય, તો ભલે ખોડાય !

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની સાર્ધ જન્મશતાબ્દીના અવસરે ચિત્તમાં અનેક સ્મરણો જાગે છે. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના જીવનની કેટલીક ઘટનાઓ જાણીતી છે, તો કેટલીક સાવ અજાણી રહી ગઈ છે. એવી એક ઘટના પર કાળની રાખ વળી ગઈ છે. આજે એ રાખ સંકોરીને અગ્નિ પેટાવવો છે.  જે પવિત્ર ધ્યેયને ખાતર નરસિંહ એવા સરદારે સામે મોંએ પડકાર ફેંક્યો હતો અને... Continue Reading →

સ્થિતિ સામાન્ય, પણ સિદ્ધિ અસામાન્ય જ્યોતિનો પ્રકાશ અને ધીરજની હિંમત !

ભારતીય રમતજગતમાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી અત્યંત સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં, ગરીબીની હાલતમાં જીવતા પરિવારોમાંથી સમર્થ ૨મતવીરો પ્રાપ્ત થયા છે. એના ઇતિહાસ તરફ નજર નાખીએ તો ૧૯૪૭ના ભાગલા વખતે માતા-પિતા, ભાઈ અને બહેનોને ગુમાવનાર મિલ્ખા સિંહ યાદ આવે. સૈનિકોનાં બૂટ પોલીશ કરીને કમાણી કરનાર મિલ્ખા સિંહ અંતે ભારતીય સેનામાં જોડાયા અને ૧૯૫૮ની ટોકિયો ઓલમ્પિક ગેમ્સમાં ૨૦૦ અને ૪૦૦... Continue Reading →

વિદેશી વિદ્વાનોએ ભારતને એની જ્ઞાાનસમૃદ્ધિની સૌથી પહેલી ઓળખ કરાવી !

'શિવ, શિવ, શિવ ! અમારા કર્ણ એ શબ્દોથી અપવિત્ર ન હો ! અમારી જિહ્વાથી ત્રણ કાળને વિશે એનો ઉચ્ચાર ન હો ! આ કળિકાળને વિશે દેવધર્મ એવા આર્યધર્મનું ઉચ્છેદક કૃત્ય અમારા રોમેરોમથી તિરસ્કૃત હો !' ઘટના એવી બની હતી કે પવિત્ર ગંગા ઘાટ પર સ્નાન કરતો, કાળીના ઘાટ પર દેવીને બલિ આપતો, પવિત્ર દર્ભાસન પર... Continue Reading →

હનુમાન લંકામાં આવ્યો છે… શેરબુલંદ સંભાળજે

મહેસાણા શહે૨ની સીમમાં એક પારસ-પીપળો ઊભો છે. લીલાં-પીળાં એનાં પાન છે. શીળી એની છાયા છે. પીપળાની નીચે એક ચબૂતરો છે. ચબૂતરા ૫૨ મો૨, મેના ને પોપટ રોજની ચણ્ય ચણે છે! થાકેલો વટેમાર્ગુ અહીં વિસામો લે છે. ચબૂતરાની આગળ એક સફેદ આરસની દેરી છે. એ દેરીના પગલાંને લોકો પૂજે છે. એ પગલાં ભયા વ્યાસનાં છે. એવા... Continue Reading →

બેટા ! મને કહે ! મા મોટી કે મુંબઈ ?

'ઔરત મેં સબસે અચ્છી મા !' 'બહન કુછ ઠીક ઠીક !' 'લુગાઈ સે તો દિલ લગાના હી નહીં !' પચીસ વર્ષના નગર-નિવાસ પછી જમાલ પોતાના વતનમાં પાછા ફરવાના વિચારમાં હતો અને મહાનગરની નમણી નારીઓ તરફ એક છૂપો તિરસ્કાર એ ખીચડિયા હિંદીમાં પ્રગટ કરી રહ્યો હતો. આ કાઠિયાવાડી જવાન કામણગારો કંઠ અને ઘાટીલું બદન લઈને મુંબઈના... Continue Reading →

ક્યાં છે ઈશ્વર? એકને બત્રીસા પકવાન અને બીજાને પેટની આગ ઠારવા માટે એઠવાડ…

સંસારમાં શીલવાનને જ સંતાપ હોય છે. સુવર્ણના પાત્રને કસોટીના કાળા પથ્થર સાથે ઘસાવાનું હોય છે, ને પિત્તળને કોઈ પરીક્ષાર્થીના દ્વારે જવાનું હોતું જ નથી. સંસારના ફૂલબાગમાં ૨મતી ઍની પાંચ વર્ષની થઈ, ત્યાં એના પિતાને ક્ષયરોગે ઘેરી લીધા. ઘણા પ્રયત્નો કર્યા, પણ એ ઘેરામાંથી બહાર નીકળી ન શક્યા. અવસાન સમયે ઍનીને પાસે બોલાવી, ઍનીની ઢીંગલીને ચૂમી... Continue Reading →

દુનિયાની સૌથી મૂલ્યવાન સંપત્તિ એવા સંતોષનો હું માલિક છું !

જર્મનીમાં બોસ્લો નામના શહેરમાં એક ગરીબ ખેડૂત વસતો હતો. ખેતી કરે, પણ આવક ઓછી, ધરતીમાંથી અનાજ ઉગાડે, પણ ખુદ ભૂખ્યો રહે. માંડ માંડ કુટુંબનું પૂરું કરે. જિંદગી આખી આજીવિકાની મથામણમાં વીતતી હતી. આવી કફોડી સ્થિતિમાં ગ્રહણ ટાણે સાપ નીકળે તેમ એને ત્યાં એક બેડોળ અને અપંગ બાળકનો જન્મ થયો. જન્મથી જ આ બાળકની પીઠ પર... Continue Reading →

બંદૂક : માનવજાતિ પરનો મહાઅભિશાપ !

આફ્રિકાના પ્રવાસમાં એના એક મ્યુઝિયમમાં જોયેલું એક ચિત્ર વર્ષો થયાં, પણ મનમાંથી સહેજે ખસતું નથી. એક યુરોપિયન બંદૂક તાકીને ઊભો છે અને સામે જમીન પર ઘૂંટણિયે પડીને આફ્રિકન કબીલાનો રાજા બે હાથ જોડીને જીવ બચાવવા માટે આજીજી કરે છે. આફ્રિકાના એ પ્રવાસ દરમિયાન મેં જોયું કે બળવાન, મજબૂત અને મહેનતુ આફ્રિકન પ્રજાને યુરોપિયન પરાસ્ત કરી... Continue Reading →

રંગભેદના અભિશાપથી પીડાતું ક્રિકેટ !

ઓસ્ટ્રેલિયાના અનુભવી ઓપનર ઉસ્માન ખ્વાજાએ ૮૭ ટેસ્ટમેચમાં ૧૬ સદી અને ૨૮ અડધી સદીની મદદથી છ હજારથી વધુ રન કર્યા, વન ડેની ચાલીસ મેચમાં ૨ સદી અને ૧૨ અડધી સદી દ્વારા ૧,૫૫૪ રન કર્યાં. એ ટી-ટ્વેન્ટીમાં પણ રમ્યો અને આ લખાય છે, ત્યારે સિડનીમાં ખેલાઈ રહેલી ટેસ્ટમેચ એની આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટની અંતિમ મેચ બની રહી છે. ૩૯... Continue Reading →

‘પશુ છે, પક્ષી છે, વનોની છે વનસ્પતિ’

આકાશ, સાગર અને ધરતીનો ત્રિવેણીસંગમ જોઈને ધન્ય થઈ ગયો. જીવનમાં પ્રકૃતિ સૌંદર્યથી ભર્યું ભર્યું કોઈક એવું ૨મણીય દ્રશ્ય જોવા મળે છે કે એને પુન: પુન: ચિત્તમાં યાદ કરીને અતીતના એ આનંદનો અનુભવ કરીએ છીએ. હોંગકોંગના હવાઈમથક પર ધીરે ધીરે વિમાન ઉતરી રહ્યું હતું અને ત્યારે આકાશ, સાગર અને પૃથ્વીનો અનુપમ ત્રિવેણીસંગમ જોવા મળ્યો. વાયુ, જળ... Continue Reading →

ઓઇલ એ જ આતંકવાદનો જન્મદાતા છે !

આ જે યુદ્ધનો જ્વર અને સત્તાનું ઝનૂન માનવજાતિનું કલંક બની ગયા છે. રશિયાનું વિસ્તારવાદી વલણ યુક્રેનને ભાંગીને ભુક્કો કરવા માગે છે અને એના પર પ્રભુત્વ સ્થાપવા ચાહે છે. જ્યારે વિસ્તારવાદી ચીનનો ડ્રેગન હોંગકોંગ અને મકાઉ પર પ્રભુત્વ મેળવ્યા પછી હવે તાઈવાનને ગળી જવા માગે છે. યુદ્ધના આંકડાઓ એ માત્ર સ્ટેટેસ્ટીકનો વિષય બની રહ્યા છે. એને... Continue Reading →

સત્તાપરિવર્તનના ઝંઝાવાત વચ્ચે રાષ્ટ્રગીત !

૧૯૫૦ની ૨૪મી જાન્યુઆરીએ ભારતની બંધારણસભાએ એના અધિકૃત રાષ્ટ્રગાન તરીકે 'જન ગણ મન'નો સ્વીકાર કર્યો, પરંતુ ત્યારબાદ ભારત સરકારે 'વંદે માતરમ્'ને 'જન ગણ મન' જેટલું જ સમાન કાનૂની રક્ષણ આપ્યું અને લોકસભા અને રાજ્યસભામાં નવું વિધેયક પસાર કર્યું, આ અંગે વિપક્ષ દ્વારા ઘણા વિવાદો ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૪૭ની મધ્યરાત્રિએ બાર વાગે ભારતને આઝાદી મળી. ભારતીય... Continue Reading →

મને સાંભળવા આવ્યા છો કે મારાં વસ્ત્રોને જોવાં ?

માનવીની મનની ઇચ્છાઓનો કાર્ડિયોગ્રામ સાંભળવા જેવો હોય છે. એ કાર્ડિયોગ્રામમાં ઝિલાયેલા ધબકાર જોવા જેવા છે. એમાં થતી વધ- ઘટનાં સંચલનો જાણવા જેવાં હોય છે. મનનાં બાહ્ય આવરણ અને આચરણને આપણે જોઈએ છીએ, જેમ માનવીના બાહ્ય દેખાવ અને વર્તાવને જોઈએ તેમ. કિંતુ ખરેખર તો એ મનનાં આચરણ પાછળનાં કારણો અને પ્રયોજનોની લીલા જોવી જોઈએ. અજાગ્રત મનમાં... Continue Reading →

જગતમાં ચાલતી ધર્મવિચારણા !

ધર્મ વિશે આપણે ત્યાં ઘણી-ઘણી વાતો, ચર્ચાઓ, વિવાદો અને છેક આંદોલનો થાય છે. રાજકારણીઓએ મત રળવા માટે એનો વેપાર પણ કર્યો છે. જ્યારે બીજી બાજુ વિશ્વધર્મ વિશેની પ્રવર્તમાન વિચારણાથી આપણે ઘણા દૂર ચાલ્યા ગયા છીએ. 'ધર્મો વચ્ચે શાંતિ અને ભાઈચારો નહીં હોય તો રાષ્ટ્રો વચ્ચે કદી શાંતિ શક્ય નથી. ધર્મો-ધર્મો વચ્ચે સંવાદ હોય તો જ... Continue Reading →

અંતરિક્ષમાં ઉગેલાં ટામેટાં, મૂળા અને પાલકનો સ્વાદ કેવો હશે?

વિશ્વભરમાં કૃષિક્ષેત્રે અનેક નવાં નવાં સંશોધનો થયા હોવા છતાં આ પૃથ્વી પરથી ભૂખમરાએ વિદાય લીધી નથી. સતત પ્રદૂષણમાં વૃદ્ધિ પામતી પૃથ્વીથી પરેશાન માનવી હવે અંતરિક્ષ ભણી નજ૨ માંડીને બેઠો છે. એના મનમાં સ્વપ્નાં છે કે હવે અંતરિક્ષમાં જઈને વસવાટ કરવો. એક સ્પેસ કોલોની ઊભી કરવી કે જ્યાં માનવીઓ નિરાંતે રહી શકે. આજે માનવી ચંદ્ર પર... Continue Reading →

અત્યાચારીઓનાં જુલમ સામે કદી નમે નહીં તેનું નામ નાવી પિલ્લે!

જ્યાં અન્યાય એ જ ન્યાય મનાય છે, જ્યાં સ્ત્રી એ ધિક્કાર, તિરસ્કાર અને બળાત્કારનું પાત્ર ગણાય છે, જ્યાં તમારી જાતિ એ તમારા જીવન કે મૃત્યુનો પરવાનો બને છે, જ્યાં સત્તાની જોહુકમી એ આજ્ઞાપાલનનો આદેશ મનાય છે, જ્યાં નરસંહાર એ સત્તાના સર્જન માટે અનિવાર્ય લેખાય છે એવી ભેદભાવભરી ભયાનક પરિસ્થિતિની વચ્ચે નાવી પિલ્લુએ આપેલી લડત એક... Continue Reading →

વૈભવ સૂર્યવંશી : અસાધારણ સિદ્ધિ સાથે અકળાવનારી સમસ્યા !

ક્યારેક સિદ્ધિઓનો બોજ સમસ્યાઓને લઈને આવતો હોય છે. એવી પરિસ્થિતિ ૨૦૧૧ની ૨૭મી માર્ચે જન્મેલા પંદર વર્ષના વૈભવ સૂર્યવંશીની બાબતમાં જોવા મળે છે. ક્રિકેટમાં પંદર વર્ષની નાની વયનાં નાનાં-મોટાં પંદર જેટલાં વિક્રમો હાંસલ કરનાર વૈભવ સૂર્યવંશીની આક્રમક ઓપનિંગ બેટિંગે વિશ્વભરનાં ૨મતચાહકોને સ્તબ્ધ કરી દીધા છે, પરંતુ એની સાથોસાથ એની આસપાસ સતત એક વિવાદ વિંટળાયેલો રહે છે... Continue Reading →

હિંસા અને હત્યાના અંધકાર વચ્ચે સ્વમાની જીવનની આશા આપતો દીપક

છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં ૨૦૨૩ના મે મહિનાથી ભારતના મણિપુર રાજ્યમાં સતત બે સમુદાય વચ્ચેની હિંસા, હત્યા અને જુલમની આગ વધુને વધુ પ્રસરી રહી છે. મુખ્યત્વે તો મણિપુરના મૈતેઈ અને કુકી બે સમુદાય વચ્ચે સંઘર્ષની શરૂઆત થઈ. હવે આ બંનેની સાથે નાગા સમુદાયો પણ સામેલ થયા છે. એક બાજુ ૨૦૨૭ના ફેબ્રુઆરી-માર્ચની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓનાં પડઘમ વાગે છે અને... Continue Reading →

Proudly powered by WordPress | Theme: Baskerville 2 by Anders Noren.

Up ↑