અ મેરિકાના પ્રિન્સ્ટન શહેરમાં એક પછી એક શેરી પસાર કરીને આગળ વધતા એક જગાએ કવિ-મિત્ર શ્રી ચંદ્રકાન્ત દેસાઈએ મોટર થોભાવી અને કહ્યું, 'આ સામે દેખાય છે તે મહાન વિજ્ઞાની આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇનનું ઘર.' એને જોતાં જ પરમ આશ્ચર્ય થયું. જો તમે એ ઘ૨નો જૂનો, પુરાણો થઈ ગયેલો ઘર નંબર જાણતા ન હો, તો ક્યારેય જાણી શકો... Continue Reading →

આઈપીએલ ચાલી રહી છે, ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે જ ચેન્નાઈ સુપર કિંગ અને મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ ટીમ વચ્ચેની તીવ્ર કશ્મકશ યાદ આવે. આ બંને ટીમો અત્યાર સુધીમાં પાંચ-પાંચ વખત આઈપીએલમાં વિજેતા બની છે. મેચ જીતવાની બાબતમાં ચેન્નાઈ સુપર કિંગે ૧૮ આઈપીએલમાં ૨૫૩ મેચમાંથી ૧૪૨ વાર વિજય મેળવ્યો છે. મુંબઈ ઇન્ડિયન્સની ટીમ એની પાછળ, પણ સાવ લગોલગ છે.... Continue Reading →

વેદનાને ક્યાં કોઈ નામ-સરનામું હોય છે ! પારાવાર શોષણ સહેરી શોષિત પ્રજાને તો સદા શોષણનો ભોગ બનવું પડે છે અને એમનું શોષણ કરનારા પણ નવા નવા ઉપાયો, કાયદાઓ અને રસ્તાઓ શોધીને એમના હાડચામ ચૂસી લેતાં હોય છે. ભારતીય દલિત સાહિત્ય અને અમેરિકન નિગ્રો સાહિત્યની વેદના કથાઓમાંથી પસાર થતાં એ માનવજાતની શરમજનક કથાઓ લાગે છે. એમાં... Continue Reading →

સવાલ એ જાગે કે જગતવિજેતા એ જીવનવિજેતા હોય છે ખરા? પોતાની સત્તા, સામર્થ્ય અને આતંકથી આખી દુનિયાને ઘમરોળનારા સરમુખત્યારોનો અંત કેવો હોય છે? અનેક દેશોને પરાજિત કરનાર અંતે કેમ પરાજિત થતા હોય છે. આજે ઈરાન પર ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાએ કરેલા હુમલાઓથી સમગ્ર જગતની આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય પરિસ્થિતિ ડામાડોળ બની રહી છે, ત્યારે સવાલ એ... Continue Reading →

શું 'શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા' એ યુદ્ધકથા છે? ભારતીય સંસ્કૃતિના સમગ્ર ઇતિહાસમાં ભારતે પારકી ધરતી પર આક્રમણ કરીને મેળવેલા વિજયની એક ઘટના પણ મળતી નથી.  તો શું આવી શાંતિપ્રિય, અહિંસક અને અનાક્રમક સંસ્કૃતિનો મહાન ગ્રંથ યુદ્ધનો ઉપદેશ આપે ખરો ? ઋષિ વેદવ્યાસ રચિત મહાભારતના ગ્રંથની વચ્ચોવચ આવેલી શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા તો યુદ્ધને પેલે પાર જઈને માનવીય કર્તવ્યનો સંદેશ આપે... Continue Reading →

૧૯ ૪૧ની પહેલી ફેબ્રુઆરીએ પ્રતિષ્ઠિત ટાઈમ-લાઈફ સામયિકોનાં પ્રકાશક હેન્રી લ્યૂસે એના સંપાદકીય લેખમાં વીસમી સદીને 'અમેરિકન સદી' તરીકે ઘોષિત કરી હતી. એણે આનંદ પ્રગટ કર્યો કે અમેરિકા હવે પોતાની એકાંતવાદી નીતિનો ત્યાગ કરીને અતિશય વિસ્તૃત રીતે વૈશ્વિક નેતૃત્વ સંભાળી રહ્યું છે. અમેરિકાના પ્રચૂર કુદરતી સંસાધનો, ઉત્સાહથી ભરપૂર એવા 'નવી દુનિયા'નાં પ્રજાજનો, જીવનશક્તિથી ભરપૂર એવા વિદેશી... Continue Reading →

પ્રાચીનકાળથી અનેક ધર્મોમાં મંદિર અગત્યનું સ્થાન ધરાવતું આવ્યું છે. આજે પણ હિંદુ, જૈન, બૌદ્ધ, યહૂદી, કન્ફ્યૂશ્યસ, તાઓ, શીખ વગેરે ધર્મોમાં પૂજાગૃહોને મંદિર કહેવામાં આવે છે. એના આવા વિશિષ્ટ મહત્ત્વને કારણે એ મંદિરની રચના ભવ્ય, કલામય સર્જવા માટે અથાગ પરિશ્રમ ઉઠાવવામાં આવે છે. આને પરિણામે જ મંદિરો દીર્ઘકાળ સુધી એના ઉપાસકોની ધર્મભાવનામાં વૃદ્ધિ કરતા હોય છે. ... Continue Reading →

ભારતીય ક્રિકેટનું એ ગૌરવ છે કે એક સમયે જાતિને આધારે ક્રિકેટ ટીમનું ગઠન થતું હતું અને આજે ટેસ્ટ હોય કે ટી-ટ્વેન્ટી હોય અથવા અંડર નાઈન્ટીન હોય કે રણજી ટ્રોફી હોય, કોલેજ કે સ્કૂલ ક્રિકેટ હોય, પણ ખેલાડી કઈ જાતિનો છે કે કયા વર્ણનો છે, એવા ભેદભાવનો કોઈ વિચાર સુધ્ધાં કરતું નથી. હજી આપણો દેશ જાતિવાદની... Continue Reading →

આખુંય વિશ્વ જાણે યુદ્ધની પરિસ્થિતિથી ઘેરાઈ ગયું છે. એક જમાનામાં બે પ્રકારનો સમય હતો. એક યુદ્ધનો અને બીજો શાંતિનો. એ પછી શાંતિની પરિસ્થિતિએ વિદાય લીધી અને માત્ર યુદ્ધ અને યુદ્ધની તૈયારીઓ એમ બે જ સમય રહ્યા. હવે આજે જગતમાં એક જ સમય રહ્યો છે અને તે સતત યુદ્ધનો. રશિયા યુક્રેન પર બોંબ નાખ્યા જ કરે... Continue Reading →

જર્મનીનો એડોલ્ફ હિટલર હોય કે અમેરિકાનો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, એ વિશ્વના રાજકીય આકાશમાં ધૂમકેતુની માફક પ્રગટ થતા હોય છે અને ચોતરફ માનવ અને માનવતાના વિનાશની આંધી જગાવતા હોય છે. પહેલાં પોતાના પક્ષ પર પ્રભુત્વ મેળવતા હોય છે અને પછી એ પક્ષના નેતા બનીને અમર્યાદિત સત્તાઓનો દોર ચલાવે છે. વખત આવ્યે કશાય પરિણામની પરવા કર્યા વિના પોતાનું... Continue Reading →

૯૧ બોલમાં પોતાની ૫૪મી વન-ડે સદી પૂરી કરનાર 'ચેઝ-માસ્ટર' વિરાટ કોહલી આઉટ થતાની સાથે જ ન્યૂઝીલેન્ડ સામેની ત્રીજી અને નિર્ણાયક મેચમાં ભારતના લલાટે ઘોર પરાજય લખાઈ ગયો. 'સ્ટાર ખેલાડી' વિરાટ કોહલીએ ન્યૂઝીલેન્ડની ટીમ વિરુદ્ધ ત્રણેય ફોર્મેટમાં ૧૦ સદી ફટકારીને ન્યૂઝીલેન્ડ વિરુદ્ધ સૌથી વધુ સદી સર્જનાર તરીકે ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું, પરંતુ મેચની ૪૯મી ઓવરના ચોથા બોલે... Continue Reading →

'યુદ્ધસ્ય  કથા રમ્યા' 'યુદ્ધની કથા રમ્ય હોય છે' એ અડધી ઉક્તિ વારંવાર ચાવીને જગત આખું યુદ્ધની રમ્ય કથાઓમાં રમમાણ છે, પરંતુ એ શ્લોકના પછીનાં શબ્દો છે 'રમ્યાણિ દૂરત:' એટલે કે દૂરથી મનોરંજક લાગે છે, પણ હકીકતમાં તો એ ત્યારે તબાહી સર્જે છે અને આજે રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિનના ઘર પર યુક્રેનના ઝેલેન્સ્કી દ્વારા ડ્રોન હુમલો... Continue Reading →

જમાનાની રફતાર કેવી બદલાય છે! એક વાર અમદાવાદની પોળ રચનાએ ખુદ મુઘલ બાદશાહ શાહજહાંના સૈનિકોને પરાસ્ત કર્યા હતા. વાત છે ઈ. સ. ૧૭૨૭ની જ્યારે શહેનશાહ અકબરના દરબારમાં માનપાન પામેલા અને જહાંગીર જેને 'મામા'ના નામથી બોલાવતો હતો એવા અમદાવાદના શાંતિદાસ ઝવેરીની સંપત્તિને લૂંટવા માટે મુઘલ સમ્રાટ શાહજહાંના સૈનિકો ઝવેરીવાડમાં આવ્યા. શાંતિદાસ ઝવેરીએ ધન અને ઝવેરાત ભીંત... Continue Reading →

ભારત અને વેસ્ટ ઇન્ડિઝ વચ્ચે અમદાવાદમાં ખેલાતી ટેસ્ટમેચ સમયે વેસ્ટ ઇન્ડિઝની કંગાળ બેટિંગનો સિલસિલો જોઈને વેસ્ટ ઇન્ડિઝના વિક્રમસર્જક બેટ્સમેન બ્રાયન લારાનું સ્મરણ થયું. એક વાર આ જ અમદાવાદનાં એચ.એલ. કોમર્સના ગ્રાઉન્ડ પર વેસ્ટ ઇન્ડિઝના સુકાની ફ્રેન્ચ વોરેલની રેશમી છટાવાળી બેટિંગ જોઈ હતી. એ પછી તો વેસ્ટ ઇન્ડિઝે ગેરી સોબર્સ, વેસ્લી હોલ, વિવિયન રીચાર્ડ્સ જેવા કેટલાય... Continue Reading →

'સર, હું પ્રભુ મહાવીરનું સંતાન છું, આથી જે ઓઇલને કારણે જગતભરમાં આતંકવાદ જાગતો હોય કે સંહારક યુદ્ધો થતા હોય, એવા 'ઓઇલ'નો હું વપરાશ કરતી નથી.'  થોડા વર્ષો પૂર્વે બેલ્જિયમ શહે૨ના એન્ટવર્પમાં પર્યુષણ પર્વ દરમિયાન ગેબ્રિયલ હેલ્મરે કહેલા એ શબ્દો આજે કેટલાં બધાં સત્ય પૂરવાર થાય છે. ઓઇલને માટે દેશના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ને એની પત્નીનું અપહરણ થાય... Continue Reading →

આજથી 114 વર્ષ પહેલાં યોગનિષ્ઠ આચાર્ય શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજીએ કરેલું ભવિષ્યદર્શન આજે, વર્તમાન સમયે સાચું પડ્યું છે. એક સદી પૂર્વે એમણે કહ્યું હતું કે ભારત અહિંસક માર્ગે આઝાદી મેળવશે અને દેશમાં વિજ્ઞાનનો મહિમા થશે. રાજ-રજવાડાંનો એ સમય હતો, ત્યારે એમણે ભવિષ્ય ભાખ્યું કે આ રાજાશાહી ચાલી જશે અને જગતમાં ઉદ્યોગો અને કળાનું સામ્રાજ્ય સ્થપાશે. આજે પારાવાર... Continue Reading →

ગુજરાતના સમર્થ સાહિત્યકાર શ્રી ચંદ્રવદન મહેતાની આજે જન્મજયંતી, પરંતુ કેટલાંક સર્જનનું સ્મરણ શાશ્વત હોય છે, એમ હજી આજેય કવિ, નાટ્યકાર ચંદ્રવદન મહેતા આપણી વચ્ચે જીવંત છે એમની ભાવના, પુરુષાર્થ અને તપશ્ચર્યાથી. ચંદ્રવદન મહેતા એ માત્ર ગુજરાતનું જ નહીં, બલ્કે આપણા દેશનું એક વિરલ રત્ન. પણ કોણ જાણે કેમ ગુજરાત દેશવાસીઓ સુધી એમની પ્રતિભાને પહોંચાડી શક્યું... Continue Reading →

ભૂતકાલીન ભૂતકાળમાં ખેલાયેલાં યુદ્ધોનો ઇતિહાસ મળે છે અને વર્તમાનમાં ઇતિહાસમાં આલેખાયેલી એ ઘટનાઓ વિશે થતાં યુદ્ધો જોવા મળે છે ! આધુનિક ઇતિહાસવિદોએ અંતે સ્વીકાર્યું કે ઇતિહાસમાં સતત ખોજ કરતાં મળતાં નવા તથ્યો અને અમુક વિચાર કે વાદનાં ચશ્માં પહેરીને લખાયેલા ઇતિહાસમાં પરિવર્તનની જરૂર છે. આને કારણે આજે ‘હિસ્ટ્રી ઇઝ ડિબેટ’ (ઇતિહાસ એ ચર્ચા છે)એ સૂત્ર... Continue Reading →

એ જમાનામાં દેશ આખામાં રાજનેતા મહમ્મદઅલી ઝીણાનું નામ ગાજતું હતું. એમણે મુસ્લિમો માટે અલગ દેશની માગણી કરીને દેશમાં નવો વિવાદ ખડો કર્યો હતો. આને પરિણામે આઝાદીનાં અજવાળાંનો અનુભવ થાય, તે પહેલાં દેશની પ્રજાને વિવાદ, વિખવાદ અને વૈમનસ્યનો ભોગ બનવું પડ્યું. ભાઈચારાભરી દોસ્તીને બદલે વેરઝેરની આગ સળગવા લાગી. ભારત અને પાકિસ્તાનની ભેદરેખા દોરાવા માંડી. એ સમયે... Continue Reading →

છેક મહાન રણજિતસિંહના સમયથી ભારતીય ક્રિકેટમાં કોઈને કોઈ ‘હીરો’ની બોલબાલા જોવા મળે છે. રણજિતસિંહે એમના ક્રિકેટ કારનામાઓ તો ઇંગ્લૅન્ડની ધરતી પર કર્યા, પરંતુ આખોય ભારત દેશ એનાથી ગર્વ અનુભવતો રહ્યો. સૌરાષ્ટ્રમાં તો રણજિતસિંહ વિશે એવી દંતકથાઓ પ્રચલિત હતી કે નવાનગરનાં આ બાપુએ એવા જોશથી દડો ફટકાર્યો કે એને પકડવા માટે એક ગોરો ખેલાડી દોડ્યો, બે... Continue Reading →